Elizabeth Suleyman

SOTE, tunafahamu wanawake wa Afrika ndio wanaoteseka zaidi na majanga mbalimbali kama vita, hali ya ukimbizi na matendo yenye madhara yanayotokana na ukatili wa kijinsia.

Kwa kulitambua hilo, Umoja wa Afrika ukaamua kutoa mamlaka kwa Tume ya Afrika ya haki za Binadamu kuandaa Mkataba maalumu wa Haki za wanawake, katika kikao chake cha 31, kilichofanyika Juni 1995, Adis Ababa, Ethiopia. Dhima ya kikao hicho, ni nyongeza kwa Mkataba wa haki za Binadamu wa Afrika wa mwaka 1981.

Mkataba huo maalum, ulibainika kuwa haki za wanawake hazikuanishwa kwa upana na, ili kuhakikisha zinazingatiwa, Kituo cha sheria na haki za Binadamu (LHRC) kimezindua tafsiri ya kitabu cha Kiswahili cha nyongeza wa haki za wanawake Afrika (Maputo protocol).

Lengo la kuzindua tafsiri hiyo, ni kuhakikisha haki za wanawake wa Afrika, zinazingatiwa na kupewa kipaumbele.
Katibu Mkuu wa Wizara ya Maendeleo ya jamii, jinsia na watoto Marium Mwaffisi anasema katika kikao cha Nchi wanachama za Umoja wa Afrika, kilichofanyika Julai 2003, Maputo Msumbiji kilipitisha Mkataba huo na ulianza  kutumika rasmi Novemba 25, 2005 baada ya nchi 15 kuuridhia.

“Hadi sasa nchi 46 za Afrika zimesaini, na nchi 27 tayari zimesharidhia Mkataba huo, ikiwemo Tanzania ambayo ilisaini Mkataba huo Novemba 5, 2003 na kuridhia Machi 3, 2007”, anasema Mwaffisi.
Mwaffisi anaongeza kuwa,  katika kuhakikisha Mkataba  huo unatekelezwa kikamilifu, ni vyema Serikali ikauingiza utumike kama sehemu ya sheria za nchi, na Bunge kuweza kuitungia sheria maalumu au kurekebisha sheria mbalimbali kwa kuzingatia maelekezo ya Mkataba huo.
Ili kuwasaidia wanawake, kujua haki zao za msingi, na kushiriki kikamilifu katika kila Nyanja za maendeleo bila kipingamizi chochote,”
Anasema mchakato wa kuufanya mkataba huo uweze kutumika kama sheria ya nchi, utafanikiwa endapo utaunganisha nguvu za Serikali na wadau wengine, katika kufanikisha malengo hayo.

Kaimu mkurugenzi wa kituo hicho, Imelda Hurio anasema, Mkataba huo endapo utatumika kama sheria ya nchi, utasaidia mambo mengi, ikiwemo kurekebisha sheria ambazo zinaonekana kuwakandamiza wanawake nchini.
Hurio anasema katika kitabu hicho, ambacho kimechapishwa katika Lugha ya Kiswahili, ili kuweza kuwasaidia watanzania wengi  kukielewa, kina ibara 32 ambazo zinaelezea haki za wanawake.

Haki hizo ni pamoja na kuondoa ubaguzi dhidi ya wanawake, na kwamba nchi wanachama zitaendelea kuingiza katika Katiba za nchi na sheria nyinginezo, ili kuweza kutoa usawa kati ya wanawake na wanaume na kuhakikisha zinatimizwa.

Pia, zitaendelea kufuata mtazamo wa jinsia katika maamuzi ya sera, sheria, mipango ya maendeleo na shughuli zote katika upana wa maisha, pamoja na kusaidia harakati za kuondoa ubaguzi Kimataifa, kikanda na kitaifa.

Anasema pia mkataba huo utasaidia kuwalinda wanawake wanaoomba hifadhi, wakimbizi, wanaorudi nchini mwao na wale waliohamishwa katika makazi yao, na kwamba nchi wanachama zitachukua hatua mathubuti kuhakikisha hakuna mtoto mwenye umri chini ya miaka 18 anashiriki katika mapigano au anaajiriwa kama mwanajeshi.
Hurio anaongeza kwamba, katika mkataba huo utasaidia wanawake kupewa haki ya Elimu na mafunzo, kwa kuinua udahili na kuendelea kuwepo kwa wasichana mashuleni na taasisi nyingine za mafunzo, na kuweka mkakati kwa wanawake wanaokatiza masomo yao kuweza kujiendeleza

Mkataba huo, pia utasaidia kuondoa haki ya kurithi wajane  na kupewa  haki sawa katika urithi wa madai ya mume wake. Ambapo Mjane huyo atakuwa na haki ya kuendelea kuishi katika nyumba ya ndoa, ikitokea akaolewa tena ataendelea kuwa na haki hiyo hata kama ameondoka.

Aidha anasema mkataba huo utasaidia kuchukua hatua madhubuti za kisheria na kiutawala, kwa kuzuia unyonyaji na udhalilishaji wa wanawake katika matangazo ya biashara pamoja na picha za ngono.

Mkataba huo, utamsaidia mwanamke, kujua haki ya kushiriki katika uchumi wa kijamii, kwa kutambua na kutimiza haki za wanawake wanaopata mshahara mdogo kuwa na posho na stahili sawa na vile wanazopatiwa wanaume wenye mshahara kwa wenzi wao wa ndoa na watoto.

Kwa upande wake, Tabu Juma ambaye ni mmoja kati ya wadau wanaopinga unyanyasaji dhidi ya wanawake, anasema mkataba huo utakuwa ni changamoto kwa Taifa zima, kwasababu utamsaidia mwanamke kuweza kutambua haki zake za msingi.

“Wanawake wengi, tumekuwa hatujui haki zetu za msingi na badala yake tunaona ni vyema kuendelea kunyanyasika, wakati uwezo na nguvu tunayo”, alisema Tabu.

Anasema, anaipongeza serikali kwa kuamua kusaini na kuridhia mkataba huo, ambao utakuwa chachu ya kuletea mabadiliko katika harakati,  za kumkomboa mwanamke wa Kiafrika.

Kupitia Mkataba huo, ambao serikali hivi sasa inajaribu kurekebisha baadhi ya vipengele ambavyo vinaonekana kumkandamiza mwanamke, ni vyema ipitishe Mkataba huo utumike kama sheria ya nchi.
Kwani anasema sababu zinazosababisha usitumiwe haraka kama sheria ya nchi, ni kutokana na baadhi ya viongozi wanaingiza hoja za kisiasa ambazo hazina mantiki yoyote.

Miongoni mwa wanawake walioshiriki katika uzinduzi huo ni, mtetezi wa haki za wanawake, Salma Mwinyiheri ambaye alifafanua kuwa wanaharakati wa haki za binadamu, wanapaswa kupongezwa kwa jitihada zao za kutoa tafsiri ya mkataba huo, ambao anaamini utasaidia jamii kusoma na kuuelewa kisha kuufanyia kazi.

“Kujitolea kwa wanaharakati hao, kupigania haki za wanawake, kumeweza kusaidia hata serikali yetu kuweza kuridhia Mkataba huo”, anasema Mwinyiheri na kuongeza kuwa.

Kwa kupitia Mkataba huo wa nyongeza wa haki za wanawake Afrika, utasaidia kuishawishi, Serikali kuufanya uweze kutumika kama sheria ya nchi, itakuwa muhimu kwa wanawake kutambua haki zao.
Mwisho

Katibu Mkuu Wizara ya Maendeleo ya Jamii Jinsia na Watoto Mariam Mwafisi (Kulia ) akizindua kitabu cha mkataba wa nyongeza ya haki za wanawake (Maputo Protocol) jijini Dar es Salaam hivi karibuni, ambacho kimetafsiriwa kwa lugha ya Kiswahili na Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (LHRC).  kushoto ni Kaimu Mkurugenzi Mtendaji wa Kituo hicho Imelda Urio. Picha na Michael Jamson

Add this page to your favorite Social Bookmarking websites